التراسونیک هم ضخامت باقیمانده ورق را اندازه می‌گیرد و هم عیب داخل جوش را پیدا می‌کند، بدون اشعه و بدون توقف کار کارگاه.
التراسونیک چطور کار می‌کند؟
یک پراب امواج صوتی با فرکانس بالا وارد ورق می‌کند. موج به سطح پشتی ورق یا به هر عیبی که سر راهش باشد برخورد می‌کند و برمی‌گردد. دستگاه از زمان برگشت، عمق را حساب می‌کند. بین پراب و سطح، یک لایه ژل یا روغن (کوپلنت) زده می‌شود تا هوا مانع عبور صوت نشود.
کاربرد اول: ضخامت‌سنجی
ساده‌ترین کار UT اندازه‌گیری ضخامت است. در ساخت، با آن ضخامت ورق رسیده را با نقشه تطبیق می‌دهند. در بهره‌برداری، کاربرد اصلی‌اش پیدا کردن کاهش ضخامت ناشی از خوردگی است. اگر ضخامت باقیمانده به حداقل محاسباتی نزدیک شده باشد، وقت تعمیر یا تعویض ورق است.
کاربرد دوم: بازرسی جوش
در بازرسی جوش، پراب زاویه‌دار موج را مایل وارد جوش می‌کند. UT ترک و ذوب ناقص را که عیب‌های صفحه‌ای و خطرناک‌تری هستند، اغلب بهتر از رادیوگرافی پیدا می‌کند و عمق عیب را هم نشان می‌دهد. روش‌های پیشرفته‌تری مثل PAUT و TOFD نتیجه را به‌صورت تصویر ثبت می‌کنند و گزارش قابل بازبینی می‌دهند.
| التراسونیک (UT) | رادیوگرافی (RT) | |
|---|---|---|
| اشعه | ندارد؛ کار کارگاه متوقف نمی‌شود | دارد؛ محدوده باید تخلیه شود |
| ترک و ذوب ناقص | خوب | بسته به جهت عیب |
| تخلخل و سرباره | متوسط | خوب |
| ورق خیلی نازک | دشوار | مناسب |
| سابقه دائمی | در PAUT و TOFD | فیلم یا تصویر دیجیتال |
محدودیت‌ها
نتیجه UT معمولی به مهارت اپراتور وابسته است و ثبت دائمی ندارد. در ورق‌های خیلی نازک و در جوش‌های استیل آستنیتی که دانه‌های درشت دارند، تفسیر سخت‌تر می‌شود. برای همین در بهینه آب این آزمون را شرکت بازرسی شخص ثالث با اپراتور دارای صلاحیت انجام می‌دهد.
UT دو کار را با یک دستگاه انجام می‌دهد: اندازه‌گیری ضخامت و پیدا کردن عیب داخلی جوش. در ضخامت‌های بالا جایگزین رایج رادیوگرافی است و در بازرسی دوره‌ای مخزن، اصلی‌ترین ابزار.
